Niezwykły krzyżyk z Brandenburgii. Świadek wkraczania chrześcijaństwa na tereny Słowian

27 stycznia 2026, 08:24

Minister nauki, badań i kultury Brandemburgii, Manja Schüle, poinformowała o dokonaniu niezwykłego odkrycia w pobliżu Poczdamu. Juliane Rangnow, zajmująca się amatorsko ochroną zabytków, znalazła wykonany z brązu niewielki krzyż z X/XI wieku. Nie jest to jednak odkrycie jak każde inne. Zabytek idealnie pasuje do formy, którą odkryto przed ponad 40 laty. Już samo znalezienie i średniowiecznej formy odlewniczej, i ozdoby wykonanej za jej pomocą jest czymś niezwykłym. Ponadto jest to znalezisko bardzo wczesne. Pokazuje, że już wówczas chrześcijaństwo w zamieszkanej głównie przez Słowian Brandenburgii chrześcijaństwo odgrywało istotną rolę.



Raz krzesło, raz stół - nietypowy zabytek i jego kontrowersyjny właściciel

26 stycznia 2026, 09:51

Na aukcji zorganizowanej przez Woolley & Wallis sprzedano nietypowy przedmiot, należący do jednej z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii Wielkiej Brytanii. Na zdjęciu możecie podziwiać rzadki XVII-wieczny mebel składany, który można było zamienić w stół lub krzesło. Dębowy mebel należał do Johna Bradshawa (1602–1659), sędziego, który przewodniczył najsłynniejszej rozprawie sądowej w historii Wielkiej Brytanii. Sąd pod przewodnictwem Bradshawa skazał na śmierć króla Karola I. Był on jedynym brytyjskim monarchą ściętym przez poddanych.


Archeolodzy znaleźli świetnie zachowany carnyx – celtycką trąbę bojową

12 stycznia 2026, 10:12

W West Norfolk w Wielkiej Brytanii podczas badań archeologicznych prowadzonych przed budową osiedla mieszkaniowego, naukowcy znaleźli grupę metalowych obiektów sprzed wieków. Najbardziej interesującym z nich jest zachowany niemal w całości carnyx – wykonany z brązu instrument dęty, którym Celtowie zagrzewali swoich wojowników do boju.


Najstarszy stos kremacyjny Afryki. Unikatowy zabytek łowców-zbieraczy z epoki kamienia

7 stycznia 2026, 10:43

Przed około 9500 laty u stóp góry Hora w północnym Malawi społeczność łowców-zbieraczy skremowała zmarłą kobietę. To najstarsza kremacja w Afryce, najstarszy na świecie stos kremacyjny zawierający szczątki dorosłej osoby oraz jedna z niewielu takich struktur wiązanych ze społecznościami łowiecko-zbierackimi. O ile bowiem znaleziono znacznie starsze szczątki skremowanych ludzi, pochodzące nawet sprzed 40 000 lat, to pierwsze stosy kremacyjne – struktury zbudowane specjalnie na potrzeby pochówku ciałopalnego – pojawiają się w zapisie archeologicznym dopiero 30 000 lat później.


Po 250 latach do Wersalu wróciła niezwykła królewska tabakierka

5 stycznia 2026, 16:58

Po niemal 250 latach do Wersalu wraca niezwykły zabytek – królewska tabakierka z porcelany i złota. Wykonano ją dla Madame Adélaïde, córki Ludwika XV i Marii Leszczyńskiej. To niezwykle rzadki przedmiot. Królewskie tabakierki rzadko się zachowywały. Co prawda w XVIII i XIX wieku dwory królewskie kolekcjonowały tabakierki, jednak z czasem były one sprzedawane, rozdawane w prezencie, trafiały do prywatnych kolekcji. Wiele rozłożono na części, by odzyskać metale szlachetne i cenne kamienie.


W czasie pandemii COVID w Los Angeles doszło do... zmiany kształtu dziobów ptaków

22 grudnia 2025, 09:39

Pandemia COVID-19 wpłynęła nie tylko na ludzi, ale i na zwierzęta. Mniejszy hałas, zanieczyszczenia, mniej ekspansywnej ludzkiej aktywności spowodowały, że świat przyrody odetchnął z ulgą. Jednym z symboli tego czasu stał się widok meduzy płynącej w przejrzystej w końcu wodzie weneckich kanałów. Jednak, jak się okazuje, zmiany zachodziły też w morfologii zwierząt. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles informują, że mieszkające w mieście ptaki, które wykluły się w czasie pandemii, miały dłuższe i bardziej smukłe dzioby. Bardziej przypominały one dzioby ptaków żyjących poza miastami.


Mieszkańcy Pompejów w grubych wełnianych ubraniach. Czy znamy prawdziwą datę erupcji?

18 grudnia 2025, 14:08

Badacze z grupy ÁTROPOS, którzy na Universitat de València zajmują się badaniem kultury śmierci, stwierdzili na podstawie odlewów ciał ofiar erupcji w Pompejach, że warunki pogodowe panujące w mieście były odmienne od tego, czego się należałoby spodziewać. Ofiary z Pompejów nosiły, zarówno w budynkach jak i poza nimi, wełniane tuniki i gęsto tkane wełniane płaszcze. Musimy przy tym pamiętać, że przez setki lat uważano, iż erupcja miała miejsce 24 sierpnia 79 roku. Taką bowiem datę znamy z listu Pliniusza Młodszego do Tacyta. Badania Hiszpanów to kolejny dowód, że przyjęte powszechnie datowanie jest błędne.


Człowiek między bobrem a gibonem. Na ile jesteśmy gatunkiem monogamicznym?

11 grudnia 2025, 09:27

Gdybyśmy ułożyli zwierzęcą „tabelę monogamii” ludzie uplasowaliby się pomiędzy bobrem a gibonem białorękim, uważa naukowiec z University of Cambridge. Jest on autorem badania, w którym porównał liczbę rodzeństwa i rodzeństwa przyrodniego by opisać, jak bardzo monogamiczne są różne gatunki ssaków w tym ludzie. Na tej podstawie stwierdził, że Homo sapiens jest w znacznie większym stopniu monogamiczny niż jego najbliżsi kuzyni.


Przyjrzeli się milionom osób, by sprawdzić, czy szczepienia na COVID-19 zwiększają ryzyko zgonu

9 grudnia 2025, 08:29

We Francji przeprowadzono wielkie badania kohortowe, których celem było sprawdzenie śmiertelności wśród osób zaszczepionych na COVID-19 i porównanie ich ze śmiertelnością osób, które nie zostały zaszczepione. Analiza, autorstwa naukowców z Francuskiej Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Leków i Produktów Medycznych oraz Université Paris-Saclay, objęła w sumie ponad 28 milionów osób. Było wśród nich 22,7 miliona osób, które zostały zaszczepione i 5,9 miliona, które nie przyjęły szczepionki.


Wybuchy wulkanów przyczyniły się do epidemii Czarnej Śmierci

5 grudnia 2025, 11:10

Martin Bauch z Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza oraz Ulf Büntgen z University of Cambridge uważają, że do pandemii Czarnej Śmierci, która w połowie XIV wieku mogła zabić nawet połowę populacji Europy, przyczynił się... wybuch wulkanu w tropikach. Wyniki swoich badań naukowcy opisali na łamach Nature Communications. Earth & Environment.Wielka pandemia, jedna z największych w historii ludzkości, rozpoczęła się w Europie 1347 roku.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy